Schrijfsels over wat me aan het denken zet

Tijdens de filosofielessen op de middelbare school kwamen er regelmatig levensvragen aan bod waar niet zo gemakkelijk een antwoord op te krijgen was. Dat was natuurlijk ook precies de bedoeling van die lessen. Één vraag die altijd bij mij is blijven hangen, is wanneer een leven als succesvol aan te merken is. Nu zat ik op een christelijke school, waar het antwoord dus simpel kon zijn: als je Jezus hebt leren kennen. Maar daar moesten we van de filosofiedocent even overheen stappen. En dan wordt het ineens moeilijker. Zo moeilijk dat ik nu, zeven jaar later, nog steeds geen antwoord weet.

Als je wilt meten of een leven succesvol is, zou je moeten weten wat het doel van dat specifieke leven is, opperde ik tijdens die les. De docent kapte die gedachte af, iets dat hij anders nooit deed en waar dus waarschijnlijk een goede reden voor was. Die reden heb ik nog niet kunnen achterhalen. Belangrijk is in elk geval dat een succesvol leven niet per definitie gelijk staat aan een gelukkig en mooi leven. Volgens de Van Dale is succesvol simpelweg ‘met veel succes’. Wanneer iets met veel succes is gedaan, is het heel goed gedaan en voldoet het ruim aan de maatstaven. Wil je weten of iets succesvol is, dan zou je dus moeten weten wat die maatstaven zijn. Naar mijn idee heeft succesvol zijn dus wel degelijk te maken met doelen.

Als we die veronderstelling aannemen, dan zijn we er nog niet. We weten nog niet wat de maatstaven van een leven zijn. Daarvoor zouden we eerst moeten weten wat de maatstaven van het leven in het algemeen is. Wanneer we er even vanuit gaan dat religie niet bestaat, begint het leven op een zeker moment en eindigt het op een zeker moment. Maatstaven van dat leven in z’n algemeenheid zouden kunnen zijn: het voortbestaan van het leven (of de soort) en het ontwikkelen van het leven tot een beter en misschien langer leven. Wanneer je dit vertaalt naar een individueel leven, zou je uitkomen op voortplanting, persoonlijke ontwikkeling en het overbrengen van persoonlijke ontwikkeling op de gehele groep, zodat de soort zich kan ontwikkelen. Een succesvol mensenleven zou dan een leven zijn dat voor nageslacht zorgt, dat zijn talenten maximaal ontwikkelt en met die talenten een bijdrage levert aan de ontwikkeling van iedereen.

Maar dat is succesvol zonder mitsen en maren. Als iedere mens zich maximaal voortplant, zal de grote bevolking natuurlijke bronnen uitputten en uiteindelijk zijn eigen graf graven. Als iedereen alleen maar bezig is met het zich maximaal ontwikkelen, zullen randvoorwaardelijke werkzaamheden niet meer verricht worden (zoals het schoonmaken van toiletten en het afrekenen in de supermarkt). Succesvol zijn als soort is dus niet zonder meer te vertalen naar succesvol zijn als individu.

Wanneer is het leven van een individu dan succesvol? Is daar een algemene maat voor te geven, of kan alleen de persoon zelf dit bepalen? Oftewel: bepaalt de samenleving wanneer een leven succesvol is, of bepaalt het individu dit? Als de samenleving dit zou bepalen, dan zou succesvol kunnen zijn: het maximale uit jezelf als individu halen en zo veel mogelijk bijdragen aan de ontwikkeling van de samenleving. Vanuit samenlevingsoogpunt speelt voortplanting op individueel niveau geen belangrijke rol, dus is dat ook geen maatstaf voor succes, tenzij een soort dreigt uit te sterven en voortplanting wel van belang is. Het maximale uit een persoon halen, betekent niet dat iedereen professor moet worden. Het maximale van iemand kan ook zijn dat iemand drie dagen in de week aan de lopende band kan staan. Dat werk zal de samenleving niet direct verder ontwikkelen, maar schept wel de randvoorwaardelijke situatie waarin anderen dit kunnen doen. De professor kan bijvoorbeeld alleen het beste uit zichzelf halen als hij thee kan drinken, en die theezakjes moeten ergens gevouwen worden. Als de samenleving bepaalt wanneer een leven succesvol is, dan zou je dus uitkomen op de maximale bijdrage die een individu aan een samenleving kan leveren. Wanneer een individu dat behaalt, leidt het een succesvol leven.

Maar is dit ook te vertalen naar individueel niveau? Kun je zeggen dat een leven niet succesvol is wanneer niet het maximale uit iemand is gehaald? Nee. Als Stephen Hawking na zijn ALS diagnose zo lang geleefd zou hebben als voorspeld (twee jaar), had hij door gebrek aan tijd niet het maximale uit zichzelf kunnen halen. Toch zouden we hem als samenleving bestempelen als succesvol. Daarnaast zouden we de persoon die aan de lopende band staat waarschijnlijk niet als succesvol bestempelen, terwijl die wel het maximale uit zichzelf kan hebben gehaald.

En dan hebben we het nog niet eens over de eigen inbreng van het individu. Van mijn vwo-klas gingen er behoorlijk wat leerlingen een hbo-opleiding doen. Dus verkozen zij iets anders boven een zo hoog mogelijke intellectuele ontwikkeling, iets dat over het algemeen gezien wordt als de beste manier om een samenleving verder te ontwikkelen. Zijn deze mensen dan onmogelijk meer succesvol te noemen? Ze kunnen alsnog goed zijn in wat ze doen, ondanks dat ze misschien niet hun maximale intellectuele kapitaal besteden.

Misschien is succesvol eerder goed in iets zijn, en niet per se het maximaal mogelijke eruit halen. In dat geval zou je dus pas succesvol zijn als je op een bepaald niveau van iets presteert. Dat betekent weer dat bepaalde mensen nooit succesvol kunnen worden, omdat ze niet de capaciteiten hebben om op een bepaald gebied een niveau te halen dat we als succesvol aanmerken. Dat strookt niet met mijn mensbeeld, maar is waarschijnlijk wel wat de meeste mensen als succesvol leven zouden aanmerken.

Wanneer is een leven volgens jou succesvol?

Advertenties

Commentaren op: "Wanneer is een leven succesvol?" (12)

  1. Ik hoop er nog op terug te komen.

  2. Als je zelf voelt dat je je leven leeft op jou manier en op jou manier gelukkig bent. 😘

    • Bedankt voor je reactie! Begrijp ik het goed dat een succesvol leven volgens jou gelijk staat aan een gelukkig leven? Dat een leven dus succesvol is als de persoon gelikkig is geweest?

      • In mijn opinie dan he.. wat heb je aan succes als je niet kunt genieten? Succes kun je op verschillende vlakken hebben… Bijvoorbeeld je werk. Als je dan zoals ik dat heb meegemaakt daardoor wordt opgeslokt en geen privé leven meer hebt.. dan is dat succes natuurlijk fijn en het geld dat je verdient. Maar wat heb ik eraan in mijn eigen leven? Ik ben mede door dat succes enorm ziek geworden. En nu kijk ik tegen heel wat dingen anders aan. Ik hoop in de toekomst weer succes te gebben maar niet ten koste van mijn eigen leven. Ik wil graag gelukkig zijn. Gezondheid heb je voor een groot deel niet in de hand… ik hoop dat dat weer goed komt. We zullen het zien… XoXo Olivia 💕

        • Ja, ik snap wat je bedoelt. Je hebt niks aan succes als je er niet van kunt genieten en er niet felukkig van wordy. Maar brtekent dat ook dat succes en geluk hetzelfde is, of alleen dat je meer waarde hecht aan geluk dan aan succes? Ik dacht namelijk van niet, maar ik vind het erg boeiend om te merken dat iedereen due tot nu toe gereageerd heeft er wel zo over denkt! 🙂 misschien is het leven ook gewoon niet te vangen in termen als succes.. In ieder geval wens ik je veel geluk en gezondheid toe!

          • Misschien kun je succesvol zijn in ee vorm van levensgenieter? Heerlijk deze filosofische vraagstellingen! Ik denk dat als je de doelen die je jezelf stelt behaalt, je succesvol bent. In welke situatie dan ook. Ik ben nu succesvol aan het revalideren. Succes gaat met ups en downs. XoXo Olivia 💕

  3. Een leven is geslaagd wanneer je aan het eind terug kan kijken op een gelukkig en tevreden leven. Je kan wel een heel succesvol zakenman zijn maar ondertussen doodongelukkig. Dan ben je wel succesvol volgens de samenleving, maar is je leven niet geslaagd.

  4. Adam verwoordt het uitstekend.
    Als filosoof blijft er altijd een bepaalde abstractie aanwezig.

    Wellicht dat jouw filosofieleraar de abstractie wilde behouden en te persoonlijke individuele elementen in de discussie wilde voorkomen?

    Zomerse groet,

    • Dat zou best kunnen. Ik heb eigenlijk ook geen idee waar de discussie destijds toe geleid heeft. Alleen de vraag is blijven hangen.

  5. Succes is voor iedereen iets anders. Winnen met 1-0 is succes; winnen met 30-0 is ook succes. Het niet halen van een diploma is soms ook een succes, als je daardoor op een plek komt waar je je echt helemaal kunt ontplooien. Iets wat ook mij overkwam.
    Succes hebben op zich mag geen doel zijn en ook geen criterium voor een geslaagd te noemen leven. Filosofen stellen dan wel goede vragen, maar (sprak hij parmantig:) ze gebruiken niet altijd de juiste begrippen.
    Vervang succes door nut, of zin, dan heb ik persoonlijk niet te klagen.

Reageer op dit bericht

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: